Communiceren: het is soms gewoon lastig. Vooral wanneer je communicatiestijl simpelweg anders is dan die van degene waar je mee praat. Als autistische vrouw is dit natuurlijk iets wat mij veel opvalt, vooral wanneer ik communiceer met niet-autistische mensen. Enkele weken geleden plaatste ik deze video op social media over dit onderwerp. Er kwamen zó veel reacties op dat ik meteen besefte dat dit een interessant onderwerp is voor een blog (en misschien ook binnenkort een podcast?;) )!
Wat mij dus heel erg opvalt aan hoe autistische mensen communiceren is dat ze over het algemeen precies zeggen wat ze bedoelen. Ze draaien niet om dingen heen, zijn vaak direct, letterlijk en eerlijk. En ze kunnen veel vragen stellen wanneer dingen onduidelijk zijn. Ik vraag zelf ook constant van alles ter verduidelijking: ik wil nu eenmaal graag dingen volledig begrijpen. Logica geeft rust in mijn hoofd. En wanneer mensen nét niet duidelijk genoeg zijn in wat ze bedoelen, geeft mij dat een bepaalde onrust.
Er was een tijd – nog voor mijn autisme diagnose – dat ik niet om die verduidelijking durfde te vragen. Ik was bang dat ik dom werd gevonden. Want… andere mensen stelden al die vragen helemaal niet en leken het gewoon meteen te begrijpen. Het resultaat daarvan? Ik deed alsof ik dingen begreep, terwijl ik eigenlijk constant met vragen in mijn hoofd rondliep die mij heel veel onrust gaven. Onduidelijkheid geeft mij een onveilig gevoel. Nu ik inmiddels weet dat hier autisme achter zit en ik niet zo ‘dom’ ben als ik dacht dat ik was, durf ik die vragen wel gewoon te stellen. Niemand heeft er wat aan als ik iets nét niet helemaal begrijp. En weet je wat ik dus heb ontdekt? Dat niet-autistische mensen over het algemeen heel vaag kunnen communiceren. Ze zeggen het één terwijl ze iets anders impliceren, of ze zeggen iets dat meer sociaal geaccepteerd is terwijl ze stiekem een heel andere mening hebben. Dat laatste is dus iets wat ik echt niet kan begrijpen. Iets zeggen wat je helemaal niet meent? Waarom zou je dat doen?
Natuurlijk begrijp ik echt wel dat het niet lief is om iemand bijvoorbeeld te beledigen, en dit zou ik ook nooit bewust doen. Maar écht liegen daar ben ik – gelukkig – nooit goed in geweest. Ik zal altijd proberen om zo vriendelijk en opbouwend mogelijk mijn mening te geven als iemand daarom vraagt.
Maar… andersom gaat het dus ook weleens mis. Ik merk dat neurotypische mensen mij toch regelmatig verkeerd begrijpen. Wat ik vaak lastig vind om te snappen, want: ik ben toch gewoon duidelijk? Het ding is dus dat wanneer ik iets zeg of vraag, dat ik echt exact dat bedoel wat ik zeg. Ik impliceer daar niets mee en ik draai er niet omheen. Als ik een ja/nee vraag stel, wil ik ook echt een ja of nee in het antwoord horen. Please, wees gewoon duidelijk. Wanneer ik aan iemand een verduidelijkende vraag stel, is dat ook echt geen kritiek. Het is een oprechte vraag, en ik ben dan puur op zoek naar helderheid voor mezelf om alles op diep niveau te begrijpen. Maar wat er helaas vaak gebeurt in de realiteit is dat neurotypische mensen dit opvatten als kritiek of betweterigheid. Zo kreeg ik bijvoorbeeld weleens van collega’s te horen: “jij moet ook altijd het laatste woord hebben hè?” of “doe niet zo kritisch.” Dit voelde heel frustrerend, omdat ik het natuurlijk helemaal niet zo bedoelde. Het was nooit mijn intentie om kritiek te leveren, ik probeerde dingen gewoon kloppend te maken in mijn hoofd. Puur voor mezelf, en om er zeker van te zijn dat ik de ander ook goed begreep.
Zo stel ik ook weleens de vraag: “heb jij dit gedaan?” Inmiddels ben ik erachter gekomen dat niet-autistische mensen dit vaak opvatten als een beschuldiging. Terwijl ik puur de vraag stelde om er écht achter te komen of de ander dit had gedaan. Wanneer ik de ander ergens van zou beschuldigen, zou ik dat namelijk ook gewoon letterlijk zeggen.
Wat er dus eigenlijk vaak gebeurt in de communicatie is dat neurotypische mensen veel dingen impliceren – maar niet letterlijk zeggen – en dat ze dit ook van autistische mensen verwachten. Terwijl wij vrijwel altijd precies zeggen wat we bedoelen en dit andersom ook van anderen verwachten. Het komt er dus op neer dat we verwachten dat een ander precies zo communiceert als dat wij dat doen. Maar ja, iedereen is natuurlijk anders! Dus daar gaat het vaak mis.
Dus als ik tips mee mag geven om deze miscommunicatie voortaan te voorkomen, zouden dit ze zijn:
Tips voor neurotypische mensen: autistische mensen zeggen vaak precies wat ze bedoelen. Als wij een vraag stellen, bedoelen we exact wat we vragen. Onze vraag is geen kritiek of betweterigheid, het is puur zodat we meer duidelijkheid kunnen creëren. Dat schept rust in ons hoofd. Zeg alsjeblieft gewoon precies wat je van me verwacht of wat je nodig hebt. Zo duidelijk en letterlijk mogelijk, dat vinden wij alleen maar heel fijn.
Tips voor autistische mensen: neurotypische mensen zeggen niet altijd wat ze bedoelen. Het is oké om vragen te stellen ter verduidelijking. Vaak helpt het om erbij te zeggen dat dat geen kritiek is, maar puur voor de rust en het overzicht in jouw hoofd. Zo kun je wellicht voorkomen dat ze het verkeerd opvatten.
En belangrijk om je te beseffen: een miscommunicatie betekent meestal niet dat iemand verkeerd communiceert of iets fout doet, maar gewoon dat twee verschillende communicatiestijlen elkaar ontmoeten. Alsof we allebei andere ondertitels gebruiken bij hetzelfde gesprek.
